لنز تماسی می‌تواند جایگزین یا مکمل عینک باشد، اما برخلاف ظاهر ساده‌اش یک وسیله پزشکی است و استفاده نادرست از آن می‌تواند خطر عفونت و آسیب قرنیه را افزایش دهد. انتخاب نوع لنز، اندازه و انحنای مناسب و برنامه استفاده باید متناسب با چشم هر فرد انجام شود.
در این راهنما، انواع لنز تماسی، روش صحیح استفاده، زمان تعویض، نگهداری، خوابیدن با لنز و مهم‌ترین نکات پیشگیری از عفونت را مرور می‌کنیم.
لنز تماسی چیست؟
لنز تماسی روی سطح چشم قرار می‌گیرد و می‌تواند برای اصلاح نزدیک‌بینی، دوربینی، آستیگماتیسم یا پیرچشمی استفاده شود. برخی لنزها نیز برای تغییر یا تقویت رنگ چشم طراحی شده‌اند. حتی لنزهای رنگی بدون نمره هم باید از نظر اندازه، انحنا و سلامت سطح چشم مناسب فرد باشند.
لنز معمولاً مشکل بینایی را «درمان دائمی» نمی‌کند؛ بلکه تا زمانی که روی چشم قرار دارد، مانند عینک به اصلاح دید کمک می‌کند.
انواع لنز تماسی
لنز نرم
رایج‌ترین نوع لنز تماسی است و به دلیل انعطاف‌پذیری معمولاً سازگاری اولیه راحت‌تری دارد. لنزهای نرم در مدل‌های روزانه، برنامه‌تعویض‌دار، طبی، رنگی، توریک و مولتی‌فوکال عرضه می‌شوند.
لنز سخت نفوذپذیر به گاز (RGP)
این لنزها نسبت به لنز نرم شکل خود را بیشتر حفظ می‌کنند و در بعضی نمره‌ها، آستیگماتیسم‌ها یا قرنیه‌های نامنظم می‌توانند دید بسیار خوبی ایجاد کنند. انتخاب آن‌ها نیاز به فیتینگ دقیق‌تری دارد و دوره سازگاری ممکن است طولانی‌تر باشد.
لنز توریک برای آستیگماتیسم
افرادی که آستیگماتیسم دارند در بسیاری از موارد می‌توانند از لنز استفاده کنند. لنز توریک برای اصلاح هم‌زمان نمره کروی و آستیگماتیسم طراحی شده و باید محور و فیت آن به‌درستی انتخاب شود.
لنز رنگی
لنز رنگی ممکن است طبی یا بدون نمره باشد. از نظر بهداشت و ریسک عفونت، همان اصول لنز طبی برای آن صادق است؛ بنابراین اشتراک‌گذاری لنز با دیگران یا خرید لنز بدون بررسی مناسب توصیه نمی‌شود.
لنز روزانه، ماهانه و برنامه‌تعویض‌دار چه تفاوتی دارند؟
زمان تعویض لنز به مدل و دستور سازنده وابسته است. بعضی لنزها یک‌بارمصرف روزانه‌اند و در پایان همان روز دور انداخته می‌شوند. برخی دیگر برای چند روز یا چند هفته استفاده طراحی شده‌اند و باید طبق برنامه مشخص تعویض شوند.
یک عدد ثابت مثل «سه ماه برای همه لنزها» صحیح نیست. همچنین «حداکثر ۷ تا ۸ ساعت برای همه افراد» یا «۱۸ ساعت برای همه لنزهای روزانه» قاعده عمومی محسوب نمی‌شود. مدت استفاده روزانه به نوع لنز، وضعیت چشم، محیط، خشکی چشم و نظر متخصص بستگی دارد.
روش صحیح استفاده از لنز تماسی
- قبل از لمس لنز، دست‌ها را با آب و صابون بشویید و کاملاً خشک کنید.
- مطمئن شوید لنز پشت‌ورو نیست و پارگی یا آسیب ندارد.
- لنز را روی نوک انگشت تمیز قرار دهید.
- پلک‌ها را ثابت نگه دارید و لنز را به‌آرامی روی چشم قرار دهید.
- بعد از قرار گرفتن لنز، چند بار آرام پلک بزنید.
- اگر لنز باعث درد، سوزش شدید یا تاری غیرعادی شد، آن را خارج کنید.
اگر اولین بار است از لنز استفاده می‌کنید، بهتر است گذاشتن و برداشتن لنز را زیر نظر متخصص یاد بگیرید. مشاهده فیلم آموزشی
روش صحیح تمیز و ضدعفونی کردن لنز
برای لنزهایی که یک‌بارمصرف روزانه نیستند، تمیز کردن صحیح اهمیت زیادی دارد. طبق توصیه CDC باید هر بار پس از خارج کردن لنز، از محلول مناسب استفاده شود و برای نگهداری، محلول تازه داخل جا لنزی ریخته شود.
- از آب شیر، آب معدنی یا بزاق برای شست‌وشو یا نگهداری لنز استفاده نکنید.
- محلول تازه را روی محلول قدیمی داخل جا لنزی اضافه نکنید.
- برای بسیاری از لنزهای نرم، روش «مالش و آبکشی» با محلول مناسب به پاک شدن رسوبات و میکروب‌ها کمک می‌کند.
- جا لنزی را با محلول مناسب تمیز کنید و اجازه دهید در هوای تمیز خشک شود.
- جا لنزی را حداقل هر سه ماه یک‌بار یا طبق توصیه سازنده تعویض کنید.
برای مشاهده محصولات مرتبط می‌توانید به محلول شست‌وشو و نگهداری لنز در فروشگاه اپتیک آسمان مراجعه کنید.
آیا می‌توان با لنز خوابید؟
در لنزهای معمول روزانه، خوابیدن با لنز توصیه نمی‌شود و می‌تواند خطر عفونت جدی چشم را افزایش دهد. بعضی لنزهای خاص با عنوان Extended Wear برای استفاده شبانه تأیید شده‌اند، اما حتی در این حالت نیز مدت استفاده باید بر اساس نوع لنز و ارزیابی متخصص تعیین شود.
اگر لنز شما به‌طور مشخص برای خوابیدن تجویز نشده، قبل از خواب یا چرت زدن آن را خارج کنید.
حمام، استخر و شنا با لنز
لنز تماسی نباید با آب تماس پیدا کند. CDC توصیه می‌کند قبل از دوش گرفتن، شنا یا استفاده از جکوزی، لنز خارج شود. آب می‌تواند میکروارگانیسم‌هایی مانند آکانتاموبا داشته باشد که در موارد نادر باعث عفونت شدید قرنیه می‌شوند.
اگر آب با لنز تماس پیدا کرد، آن را در اولین فرصت خارج کنید و مطابق دستور لنز و محلول، دور بیندازید یا به‌طور کامل ضدعفونی کنید.
آیا لنز رنگی هم نیاز به نسخه و فیتینگ دارد؟
بله. لنز رنگی نیز روی قرنیه قرار می‌گیرد و اندازه و انحنای نامناسب می‌تواند باعث ناراحتی یا آسیب شود. انتخاب لنز فقط بر اساس رنگ یا ظاهر کافی نیست و سلامت سطح چشم و فیت لنز باید بررسی شود.
چه زمانی باید فوراً لنز را خارج کنیم؟
در صورت بروز هر یک از نشانه‌های زیر، لنز را خارج کنید و برای بررسی تخصصی اقدام کنید:
- قرمزی واضح یا رو به افزایش چشم
- درد چشم
- کاهش یا تغییر ناگهانی دید
- حساسیت غیرعادی به نور
- ترشح یا اشک‌ریزش شدید
- احساس جسم خارجی یا سوزش مداوم
اشتباهات رایج در استفاده از لنز
- خوابیدن با لنزی که برای استفاده شبانه طراحی نشده است
- شستن لنز یا جا لنزی با آب
- استفاده طولانی‌تر از برنامه تعویض توصیه‌شده
- اضافه کردن محلول تازه روی محلول قبلی
- استفاده مشترک از لنز رنگی
- نادیده گرفتن قرمزی، درد یا تاری دید
- خرید لنز فقط بر اساس نمره عینک بدون بررسی فیت و پارامترهای لنز
آیا نمره لنز با نمره عینک یکسان است؟
نه همیشه. در بعضی نمره‌ها، به‌ویژه نمره‌های بالاتر، قدرت لنز تماسی می‌تواند با نمره عینک متفاوت باشد. علاوه بر قدرت لنز، پارامترهایی مانند Base Curve، Diameter و در لنز توریک محور و سیلندر نیز اهمیت دارند.
جمع‌بندی
لنز تماسی می‌تواند دید خوب و آزادی بیشتری در فعالیت‌های روزمره ایجاد کند، اما استفاده ایمن از آن به انتخاب درست، فیت مناسب، رعایت بهداشت و برنامه تعویض صحیح وابسته است. اگر اولین بار است لنز می‌خرید یا هنگام استفاده احساس ناراحتی دارید، معاینه و فیتینگ تخصصی بهترین نقطه شروع است.
در اپتیک آسمان امکان معاینه چشم و مشاوره برای انتخاب لنز مناسب وجود دارد. برای مشاهده محصولات نیز می‌توانید وارد دسته لنز تماسی شوید.
سوالات متداول
لنز را چند ساعت در روز می‌توان استفاده کرد؟
عدد ثابتی برای همه وجود ندارد. نوع لنز، وضعیت چشم، خشکی، محیط و نظر متخصص تعیین‌کننده است. اگر ناراحتی ایجاد شد، لنز باید زودتر خارج شود.
آیا می‌توان لنز روزانه را دوباره استفاده کرد؟
لنز یک‌بارمصرف روزانه برای استفاده یک روز طراحی شده و پس از خارج کردن در پایان روز باید دور انداخته شود.
آیا با لنز می‌توان دوش گرفت؟
خیر. بهتر است پیش از دوش گرفتن یا شنا لنز را خارج کنید تا تماس لنز با آب به حداقل برسد.
آیا لنز برای آستیگماتیسم وجود دارد؟
بله. لنزهای توریک برای اصلاح آستیگماتیسم طراحی شده‌اند و نیاز به انتخاب دقیق محور، سیلندر و فیت دارند.
منابع
CDC: About Contact Lens Types
CDC: Preventing Eye Infections When Wearing Contacts
FDA: Types of Contact Lenses
این مطلب آموزشی است و جایگزین معاینه یا تجویز تخصصی نیست.
تایید شده توسط دیجیکالا